De inkomensongelijkheid neemt toe in België. Deze observatie wordt in de populaire media frequent gekoppeld aan de globalisering, de-industrialisatie en de evolutie naar een kenniseconomie. Is hiermee alles gezegd of zien we belangrijke alternatieve verklaringen over het hoofd?

I. Analyse

De evolutie van de inkomensongelijkheid op basis van de populairste indicatoren (zoals de Gini-coëfficiënt) is zeer gevoelig voor de toename van het aantal aangiften. Tussen 1999 en 2005 steeg het aantal fiscale aangiften in België met maar liefst 1 200 000 eenheden of 26%. Het aantal inkomens in de analyse van de inkomensongelijkheid is dus zeer sterk toegenomen.

Deze toename van het aantal aangiften is een veelvoud van het aantal nieuwe jobs of schoolverlaters gedurende dezelfde periode en is deels het gevolg van niet-economische factoren zoals het toenemende aantal kleinere gezinnen (meer singles en éénoudergezinnen, 207 000 echtscheidingen tussen 1999 en 2005,…), toenemende studentenarbeid en wijzigingen in de fiscale en sociale wetgeving.

Veel van deze nieuwe aangiften kwamen terecht in de lagere inkomensdecielen. Simulaties tonen aan dat deze toename van het aantal aangiften verantwoordelijk kan zijn voor de recente toename van de inkomensongelijkheid.

II. Conclusie en verwachtingen voor de toekomst

De toename van de inkomensongelijkheid lijkt dan ook vooral de vertaling van een markante sociale en fiscale dynamiek. Als het aantal fiscale aangiften verder blijft stijgen, zal de inkomensongelijkheid op basis van de Gini-coëfficiënt in de toekomst zeer waarschijnlijk toenemen ongeacht de klassieke correcties via activeringsprogramma’s, hogere uitkeringen of een meer progressieve fiscaliteit.

Diverse politieke bewegingen bestempelen de toenemende inkomensongelijkheid als een sociaal probleem. Het bestuderen van de onderliggende sociale dynamiek sluit eenvoudige oplossingen uit…
 
III. Relativering

Wie arm is in België, heeft weinig boodschap aan de evolutie van de algemene inkomensongelijkheid. Een gerichte armoedebestrijding is en blijft prioritair.

Download de studie van Johan Albrecht hier.