Een efficiëntierangschikking voor Vlaanderen en Wallonië

België staat aan de vooravond van gemeenteraadsverkiezingen. De stem van de kiezer wordt beïnvloed door veel subjectieve factoren en lang niet door alle objectieve beleidsfactoren. Op lokaal niveau is het daarenboven zeer moeilijk voor de kiezer om de prestaties van gemeenten of steden te vergelijken.

Diverse westerse landen hebben een traditie ontwikkeld van onafhankelijke en wetenschappelijke meting van beleidsresultaten, in het bijzonder op gemeentelijk vlak. België ontbeert die traditie, al hebben onderzoekers al enkele waardevolle aanzetten gegeven. Het Itinera Institute heeft een methode ontwikkeld die, vertrekkend van een relevante selectie indicatoren, de prestaties van gemeenten en steden beoordeelt en rangschikt. Aldus wordt een palmares van het lokale beleid bekomen, dat gemeenten en steden klasseert op basis van hun relatieve prestatie. We kijken hierbij naar de aangeboden dienstverlening in verhouding tot de aangewende middelen. De eindrangschikking is apart voor Vlaanderen en Wallonië, omdat niet alle statistische gegevens compatibel zijn.
Dit Palmares is zeker geen feilloze bijbel. Niet alle relevante informatie over steden en gemeenten is statistisch vertaalbaar en niet alle statistisch vertaalbare informatie is in België beschikbaar. Het Palmares is echter wel een wetenschappelijk onderbouwd en verantwoord instrument om de prestaties van het lokaal beleid te kwantificeren en te vergelijken.

Het Itinera Institute hoopt hiermee een bijdrage te hebben geleverd die zowel de besturen als de burgers kan toelaten de sterkten en tekorten van hun gemeente of stad beter te beoordelen.

II. Belangrijke punten van de studie

• Een gemeente of stad presteert goed wanneer zij beter doet dan een andere gemeente of stad op het vlak van financieel beleid, mobiliteit, onderwijs, sociale en medische voorzieningen en milieu, rekening houdend met de verschillen in beschikbare middelen. De gemeente of stad die meer realiseert met minder middelen presteert dus goed.
  
• De tien best presterende gemeenten van Vlaanderen en Wallonië zijn:
  Lochristi (1), Maarkedal, Wachtebeke, Nieuwerkerken, Dentergem, Hamont-Achel, Edegem, Erpe-Mere, Avelgem (10)
  Ouffet (1), Wavre, Bauchevain, Juprelle, Yvoir, Comines-Warneton, Enghien, La Hulpe, Crisnée, Theux (10)
  
• De tien slechtst presterende gemeenten van Vlaanderen en Wallonië zijn:
  Zuienkerke (298), Herzele, Boom, Kortemark, Huldenberg, Beersel, Merchtem, Grobbendonk, Wellebroek, Middelkerke (307)
  Modave (252), Eupen, Tenneville, Lontzen, Léglise, Nassonge, Attert, Erezée, Momignies, Froichapelle (261)
  
• De steden in Vlaanderen presteren als volgt:
  Gent (74), Leuven (79), Kortrijk (81), Hasselt (98), Roeselare (102), Brugge (104), Aalst (135), Oostende (157), Genk (158), Sint-Niklaas (168), Antwerpen (216) en Mechelen (286)
  
• De steden in Wallonië presteren als volgt:
  Moeskroen (47), Namen (64), Doornik (98), Luik (114), Seraing (142), Charleroi (152), Verviers (183), La Louvière (192) en Bergen (241)
  
• De studie geeft ook rangschikkingen per provincie.
  
• In Vlaanderen kunnen het gemiddelde inkomen per inwoner, de bevolkingsdichtheid en de bevolkingsomvang op zichzelf de rangschikking van het lokaal beleid niet verklaren. Dergelijke factoren kunnen dus niet dienen om een slechtere of betere prestatie te verklaren.
  
• Wallonië kent een duidelijk negatief verband tussen het gemiddelde inkomen per inwoner en de prestatie van een gemeente of stad. Fiscaal armere gemeenten en steden in Wallonië ontvangen transfers (gemeentefonds en andere) en presteren slecht omdat ze die middelen onvoldoende omzetten in publieke dienstverlening. Dat is vooral het geval in de steden en in de grote gemeenten, die op dat vlak dus ook slechter scoren dan Vlaamse tegenhangers.
  
• De lokale schulden variëren van 25 euro tot 6000 euro per inwoner. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië zijn er goed presterende en slecht presterende lokale besturen inzake schuldbeheer. Maar een sterke toename van de schuld wordt meer genoteerd in Wallonië dan in Vlaanderen.

III. Meer informatie

De integrale versie “Het palmares van het lokaal beleid in Wallonië en Vlaanderen” (Memo 4/2006 van 22 september 2006) is gratis af te halen op www.itinerainstitute.org