Itinera Institute - Thema’s - Vergrijzing & Pensioenen

België verdeeld tussen staking en anti-staking

Tue, 31 Jan 2012 12:00:00 +0100

Jean Hindriks en Laurent Hanseeuw laten hun licht schijnen over de volksoppositie tegen de algemene staking van deze maandag 30 januari. Ze verklaren de ogenschijnlijke paradox die stelt dat krachtige vakbonden een nuttige waarborg zijn tegen niet-opportune stakingen.

Waarom onze overheidsschuld omlaag moet

Fri, 27 Jan 2012 12:00:00 +0100

Marc De Vos en Ivan Van de Cloot leggen uit waarom de Belgische overheidsschuld problematisch is. We zullen, helaas, in lengte van jaren de schulderfenis van het verleden moeten afbouwen om de toekomst op te bouwen.

De toekomst zal mooi zijn, als we dat willen

Wed, 04 Jan 2012 12:00:00 +0100

Marc De Vos opent het nieuwe jaar met een dosis optimisme. Op korte termijn staan vele lichten op rood. Maar als we de juiste hervormingen doen, zal het weer op het einde van de tunnel mooier zijn dan aan het begin.

Pleidooi voor een brede pensioenstrategie

Thu, 22 Dec 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos reageert op het pensioenprotest en ziet verzuring door een combinatie van negationisme, fundamentalisme en utopisme. Hij bepleit een algemene mobilisatie voor een brede pensioenstrategie, gedragen door visionair realisme.

Niet remmen maar gas geven

Fri, 02 Dec 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos reageert op het vakbondsprotest tegen de regering di Rupo. De protesteerders onderschatten de situatie en de regering biedt te weinig positief perspectief door structurele hervormingen. We hervormen niet te veel maar te weinig.

Van Dexia naar onze energiefactuur

Fri, 02 Dec 2011 12:00:00 +0100

Laurent Hanseeuw en Ivan Van de Cloot bespreken de structuur van een vrijgemaakte energiemarkt, en de nodige regulering die daarmee gepaard moet gaan. De politieke projecten die voor ogen hebben het gemeentebudget stabiel te houden na het debacle van de Dexia holding door de energiedistributietarieven te verhogen, zijn ondertussen legio. Een (zeer) slecht idee vinden de auteurs.

Vergelijking tussen België en Nederland: tabellen en cijfers

Fri, 18 Nov 2011 12:00:00 +0100

Itinera hield een België-Nederland over “langer werken”. Nederland bleek lang niet de beste leerling in de klas. Desondanks klopt het België op zowat alle parameters die de leeftijdsvriendelijkheid van de arbeidsmarkt kenmerken.

Langer werken in Nederland

Thu, 17 Nov 2011 12:00:00 +0100

Judith Roosblad van de Raad voor Werk en Inkomen evalueert de situatie van de Nederlandse ouderen op de arbeidsmarkt. Ook het reeds tot nu toe gevoerde beleid wordt onder de loep genomen. In vergelijking met België loopt Nederland al een stuk verder in arbeidsmodernisering met het oog op langere en werkbare loopbanen: afbouw van vervroegd pensioen, opbouw van levensloopbaan en een actieve benadering van ontslag. Daarnaast kent Nederland een pensioenlandschap dat structureel beter aangepast is aan de vergrijzing door een sterke pijler met kapitalisatie, terwijl geleidelijke verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd tot 67 jaar er een feit is.

Langer werken: een beleidsagenda met een Belgische bril

Thu, 17 Nov 2011 12:00:00 +0100

Alle politieke partijen zeggen het. Het Generatiepact wou het. Maar zal het ook lukken om werk te maken van langer werken? Marc De Vos stelt een leeftijdspact voor om de Belgische arbeidsmarkt leeftijdsvriendelijker te maken en zo klaar te stomen voor de vergrijzing. Dat bestaat uit structurele hervormingen die geleidelijk uitgevoerd dienen te worden, tijdelijke maatregelen met een onmiddellijk rendement, en een algemene mobilisatie dankzij meer symboliek.

Presentatie: langer doorwerken in Nederland

Thu, 17 Nov 2011 12:00:00 +0100

Presentatie: langer werken in België

Thu, 17 Nov 2011 12:00:00 +0100

Video: Pensioenhervorming - Ivan Van de Cloot

Wed, 09 Nov 2011 12:00:00 +0100

Video: Van #NoGov naar #GoodGov

Wed, 09 Nov 2011 12:00:00 +0100

Presentation: From #NoGov to #GoodGov

Tue, 25 Oct 2011 12:00:00 +0100

Het rapport “Van #NoGov naar #GoodGov” wil een constructieve bijdrage leveren aan het onderhandelingsdebat, vanuit een strategisch toekomstperspectief. De klemtoon ligt op de grote uitdagingen voor de nieuwe regering, met 45 concrete aanbevelingen voor krachtig beleid .

Van #NoGov naar #GoodGov

Tue, 25 Oct 2011 12:00:00 +0100

De weg naar een moderne werkloosheidsverzekering

Mon, 24 Oct 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos breekt een lans voor een moderne werkloosheidsverzekering, met een combinatie van degressieve uitkeringen, progressieve begeleiding en uiteindelijk maatschappelijke dienstverlening. Dit beslecht ook de discussie over beperking in de tijd en over de wachtuitkeringen voor jongeren.

Moderniseer het ontslag

Wed, 12 Oct 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos pleit andermaal voor een modern ontslagrecht met een pijler wedertewerkstelling en prefinanciering. Als dit niet in het regeerakkoord komt, dan komt er niets van.

BHV zindert na

Thu, 22 Sep 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ziet hoe BHV een lange schaduw werpt, ook op de begroting voor 2012. Hij vreest voor “Royco Minute Soup” terwijl de begroting zou moeten volgen uit strategische visie en structurele ingrepen.

Minder fiscale druk voor minder fiscale uitgaven

Wed, 14 Sep 2011 12:00:00 +0100

Bij de besparingsmaatregelen en de noodzakelijke hervormingen voorgesteld in de nota Di Rupo zou meer aandacht gegeven moeten worden aan de noodzaak om een belastingsstelsel te vereenvoudigen.

Geen fiscale geschenken meer!

Fri, 09 Sep 2011 12:00:00 +0100

Vandaag wordt die fiscale vertekening tussen de spaarrekening en andere spaarvormen in vraag gesteld. Terecht. Spijtig genoeg worden niet de goede oplossingen naar voren geschoven.

Double Dip is slechts de top van de ijsberg

Wed, 24 Aug 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ziet zes crisissen die onze tijd geselen: de financiële, de overheidsschuld, het groeimodel, de welvaartsstaat, het politieke bestel en wij allemaal die gewoon zijn aan meer voor minder. Doemdenken is niet nodig, maar we moeten in eenheid en visie verantwoordelijkheid opnemen.

We leven boven onze stand

Mon, 25 Jul 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ziet overal het schuldentijdperk aanbreken. Onze welstand en welvaart steunen deels op illusie of op roofbouw, ten koste van de volgende generatie. We gaan de komende jaren moeten verarmen, opdat we daarna opnieuw zouden kunnen verrijken.

Geen leeftijdsfetisjisme in de pensioenhervorming

Fri, 24 Jun 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos nuanceert de discussie over verhoging van de pensioenleeftijd. Wat telt, is de effectieve arbeid die de samenleving verwacht als de solidariteitsbijdrage die aanspraak geeft op pensioen. Een aanpassing aan de demografie is onvermijdelijk en wordt best zo snel als mogelijk beslist. Maar om de Babyboomers te betrekken, moeten we meteen gaan voor langer werken nu.

Vraagsturing is de reddingsboei van de aangespoelde kustsenioren

Thu, 16 Jun 2011 12:00:00 +0100

De kustgemeenten slagen er niet in in voldoende infrastructuur voor de ouderen te voorzien omwille van de dubbele vergrijzingsgolf. In dit opiniestuk bespreekt Brieuc Van Damme waarom het huidige systeem aan de basis van dit probleem ligt en hoe persoonlijke budgeten kunnen helpen. Door ouderenzorg nog steeds vanuit een aanbodgestuurde logica te financieren miskennen we twee essentiële kenmerken van de senioren 2.0. Babyboomers wensen meer budgettaire en geografische vrijheid in de organisatie van hun zorg.

Samenwerking tussen de generaties moet uitmonden in nieuw ‘grand design’ voor onze welvaartstaat

Thu, 09 Jun 2011 12:00:00 +0100

De vergrijzing is nog maar net voelbaar, en de eerste generatieconflictjes steken de kop al op. De maatschappelijke breuklijnen zullen niet langer verticaal, maar tussen de verschillende leeftijdsgroepen lopen. In dit opiniestuk analyseert Brieuc Van Damme waar de recente verontwaardiging van jongeren vandaan komt en stelt een nieuw 'grand design' van onze welvaartsstaat voor waarbij de samenwerking tussen generaties centraal staat.

Pensioenoplossingen voor een verouderend land

Fri, 27 May 2011 12:00:00 +0100

Ivan Van de Cloot stelt dat het goed is dat het pensioendebat eindelijk gevoerd wordt. Anno 2011 is het door het gebrek aan begrotingsdicipline niet meer houdbaar te geloven in het financieren van de vergrijzing zonder het slopen van de muur van 65 jaar als eindpunt van de loopbaan. Een en ander kan gebeuren in volle vrijheid maar wel met meer verantwoordelijkheid voor gemaakte keuzen waarbij het notioneel pensioensysteem ervoor zorgt dat de bijdragen aan het stelsel de rechten bepalen en niet langer het fetisj van de leeftijd.

De budgetnood is een fundamentele maatschappijkeuze

Wed, 25 May 2011 12:00:00 +0100

Voor Marc De Vos is de budgetcrisis een systeemcrisis. Het systeem verbeteren, is de enige duurzame oplossing. Dat betekent prioriteit aan efficiëntiewinsten boven besparen en aan belastinghervorming boven belastingverhoging. Als we de lessen willen trekken uit de crisis en de toekomst met een propere lei willen aangaan, dan hebben we geen keuze: we moeten structureel en strategisch hervormen.

De pensioenen : belangt ons allen aan

Mon, 09 May 2011 12:00:00 +0100

Het sociaal contract is verbroken. Men moet het vertrouwen tussen generaties herstellen via een nieuw sociaal contract

Democratie in tijden van economische onrust

Thu, 14 Apr 2011 12:00:00 +0100

Ivan Van de Cloot stelt dat het erop aankomt dat democratisch verkozen leiders de noodzakelijke maatregelen niet schuwen. Hierbij dienen ze duidelijk aan te geven dat als de bittere pil doorgeslikt wordt, er opnieuw economische voorspoed in het verschiet ligt. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Ervaring heeft aangetoond dat zelfs drastische ingrepen verteerd kunnen worden als een positief perspectief geboden kan worden op langere termijn.

Meer gelijkheid is geen panacee

Thu, 14 Apr 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos geeft persoonlijke reflecties bij de stelling dat meer gelijkheid automatisch meer welzijn impliceert. Economische groei is levensnoodzakelijk en impliceert ongelijkheden. Zonder groei geen sociale zekerheid die voor de toekomst welzijn en bestaanszekerheid kan garanderen. Ongelijkheid heeft nadelen, maar meer gelijkheid is ook niet gratis.

Frietrevolutionairen of frietreactionairen?

Mon, 04 Apr 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos heeft bedenkingen bij de agenda van de zogenaamde “Frietrevolutie”. Echte revolutie is niet meer willen krijgen, maar meer willen geven. Men vult geen putten met andere en diepere te graven.

Hoe lossen we het personeelsvraagstuk van de witte economie op?

Mon, 04 Apr 2011 12:00:00 +0100

De witte sector is boos. Het loon is niet in lijn met de onregelmatigheid van de uren. De werkdruk is ook te hoog. Er moet meer geld en meer personeel naar de sector gaan, en daarmee hebben we meteen ook één van de meest prangende sociale uitdagingen voor de toekomst samengevat. Brieuc Van Damme analyseert waarom vraag en aanbod op de witte arbeidsmarkt uit balans zijn en brengt concrete beleidsaanbevelingen aan om het personeelsvraagstuk van de sector te helpen oplossen.

Vraagsturing gevraagd

Tue, 29 Mar 2011 12:00:00 +0100

Onze beleidsmakers spelen nog maar met mondjesmaat in op de behoeftes van haar zorgbehoevende burgers. Die willen meer inspraak en de mogelijkheid gegeven worden zelf hun zorgpakket samen te stellen en te betalen. Meer vraagsturing dus, en dat gebeurt het best met persoonlijke zorgbudgetten. Buitenlandse ervaringen tonen dat zo ook nieuwe initiatieven het licht zagen. Economen verwachten daarenboven dat meer dynamiek in de sector injecteren zich vertaalt in betere kwaliteit en lagere prijzen, zegt fellow Brieuc Van Damme.

Waarom België recht op de muur afrijdt

Mon, 28 Mar 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ergert zich aan de goed-nieuws-show over België. De economische omstandigheden zitten even mee. Maar we staan aan de vooravond van de grote afrekening van jaren van non-beleid, op budgettair vlak, in de pensioenen, op de arbeidsmarkt en in de gezondheidszorg. De ontslagnemende regering heeft de pedagogische verantwoordelijkheid de bevolking hiervan bewust te maken.

Paleisrevolutie in de Vlaamse ouderenzorg

Tue, 08 Mar 2011 12:00:00 +0100

Zorgnet Vlaanderen, de belangrijkste speler in de sector, wil de bouw- en renovatiesubsidies voor rusthuizen afschaffen. Een goed idee, vindt Brieuc Van Damme, want de VIPA subsidies werken contra-productief. In plaats van bakstenen te financieren gebruiken we het eerder aangehaalde subsidiepotje daarom beter om de minst behoede ouderen te ondersteunen in hun recht op kwaliteitsvolle zorg.

Nieuw pensioncontract onvermijdelijk

Thu, 24 Feb 2011 12:00:00 +0100

Dit rapport van het Nederlandse planbureau verwittigt voor het stijgende deficit van de Nederlandse pensioenfondsen. Het planbureau roept op tot een herziening van het pensioencontract en doet voorstellen om de mogelijke verarming van toekomstige gepensioneerden te voorkomen zonder de intergenerationele solidariteit in het gevaar te brengen.

We moeten de crisis van het overlegmodel collectief doorbreken

Mon, 14 Feb 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ziet in de peripetieën rond het nieuwe interprofessioneel akkoord de zoveelste illustratie van een mank lopend overlegmodel. Politiek en sociale partners kijken naar elkaar en versmachten onze democratie tot één groot Stockholmsyndroom. Bij gebrek aan politiek leiderschap, kan alleen een collectief besef van urgentie en noodzaak tot doorbraak leiden.

Wie is bang voor een Japans decennium ?

Thu, 27 Jan 2011 12:00:00 +0100

Voor de tweede keer in een decennium reageren centrale bankiers over de hele wereld op een activazeepbel door een aggresieve versoepeling van het monetaire beleid. Deze strategie vloeit uit de noodzaak een verloren Japans decennium ten alle koste te vermijden. Het probleem volgens dit commentaarstuk is echter dat Japan nooit een decennium heeft verloren. De reden is simpel: de groeicijfers van Japan zijn redelijk laag gebleven, maar wel ondanks een snel krimpende beroepsbevolking. Zo bekeken heeft Japan eigenlijk beter gedaan dan de meeste andere ontwikkelde landen.

Het interprofessioneel akkoord gewogen en te licht bevonden

Fri, 21 Jan 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos ziet in het nieuwe IPA een staaltje Belgisch compromis. Het glas is halfvol en halfleeg: de sociale partners hebben hun rol van systeembeheerder gespeeld maar hun verantwoordelijkheid van systeemhervormer verwaarloosd. Vooral de constructie van het eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden mist een historische kans voor de modernisering van de ontslagbescherming.

Een stappenplan voor regionalisering van de werkloosheidsverzekering

Tue, 18 Jan 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos reageert op de hetze rond een mogelijke regionalisering van de werkloosheidsverzekering met een stappenplan. De bestaande gewestelijke bevoegdheden inzake arbeidsmarktbeleid kunnen zo worden verstevigd, met het oog op een betere werking van de arbeidsmarkt voor iedereen. De combinatie van autonomie en solidariteit kan via een oordeelkundige financieringsconstructie worden bereikt.

Het vinden van het budgettaire rechte pad

Wed, 12 Jan 2011 12:00:00 +0100

België moet niet alleen haar tekort wegsaneren, we moeten ook overschotten boeken om de schuld af te bouwen. Belangrijk om ons niet blind te staren op de begrotingsbaten door het economisch herstel: we weten datdeze meevaller niet opweegt tegen de toename van de sociale uitgaven door de vergrijzing. Een ad hoc besparingscomité kan de voorbereiding starten voor het identificeren van de besparingen die vooral bestaan in uitgavenbeperkingen gezien onze hoge belastingsdruk.

De generatie van de Babyboomers moet nu haar verantwoordelijkheid nemen

Mon, 03 Jan 2011 12:00:00 +0100

Marc De Vos staat stil bij de jaarwende. Het jaar waarin de eerste Babyboomers de wettelijke pensioenleeftijd bereiken, moet het jaar worden waarin deze generatie haar verantwoordelijkheid opneemt. De intergenerationele solidariteit waarop de sociale zekerheid is gebouwd, is aan het ontaarden in een piramidespel waarin de jongeren de dupe zijn.

De papy-boom is begonnen. Wat nu?

Fri, 17 Dec 2010 12:00:00 +0100

Terwijl de rest van Europa wakker schiet om de openbare financiën op orde te krijgen en de pensioenschok voor te bereiden, wiegt de institutionele patstelling België verder in slaap. Nochtans moet het probleem nu aangepakt worden. Met een half miljoen gepensioneerden meer binnen hier en tien jaar staat de pensioencrisis nu echt wel voor de deur. Bovendien zijn de legale pensioenen te laag en is de financiering ervan onzeker. Alle de gerealiseerde productiviteitswinsten van de afgelopen jaren hebben we ondertussen ook al opgesoupeerd. Volgens Jean Hindriks en Isabelle Martin bestaat de echte oplossing erin meer banen te creëren en effectief langer te werken. Dit is een collectieve verantwoordelijkheid want er zullen meer dan 100 extra banen per dag moeten bijkomen om het pensioenbudget in evenwicht te houden. Samen kunnen we die uitdaging aan. We hebben dan wel nood aan een heus pact tussen de generaties en de sociale partners.

Presentatie: Van de nood een deugd: eindelijk langer werken!

Wed, 08 Dec 2010 12:00:00 +0100

Van de nood een deugd: eindelijk langer werken!

Wed, 08 Dec 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos stelt vast dat alle politieke partijen de noodzaak van langer werken onderschrijven, maar dat de realisatie ervan uitblijft, ondanks het Generatiepact. De crisis heeft oudere werknemers opnieuw in de vuurlinie gezet bij herstructureringen. Een nieuw Generatiepact is niet nodig: we moeten de grondoorzaken van de achterstelling van ouderen op de arbeidsmarkt keren. Hij stelt een actieplan voor met maatregelen op korte en op middellange termijn. Het Itinera Institute roept de beleidsmakers en de sociale partners in België op dringend structurele hervormingen door te voeren die een leeftijdsvriendelijke arbeidsmarkt zullen opleveren en die voor iedereen, ook de werknemer, zullen renderen.

Oud worden en werken

Wed, 17 Nov 2010 12:00:00 +0100

Met de vergrijzing moet de werkgelegenheidsgraad van ouder wordende mensen naar boven om de houdbaarheid van de pensioenen te garanderen en om grote tekorten op de arbeidsmarkt te voorkomen. Deze studie van het European Centre for the Development of Vocational Training (CEDEFOP) analyseert het verband tussen vergrijzing, prestaties, leren en werken en de factoren die mensen kunnen aanzetten of afremmen te werken op latere leeftijd. Het rapport schuift ook aanbevelingen naar voor die aan de specifieke noden van individuen en organisaties tegemoet komen en die de werknemers kunnen motiveren langer aan de slag te blijven.

Hoe het sociaal overleg de loonnorm kan overstijgen

Tue, 16 Nov 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos ventileert ongenoegen bij het terugkerende welles-nietes spel over loonmatiging. Er is nood aan een breder sociaal pact en een nieuwe consensus voor concurrentiekracht en een betere arbeidsmarkt. Dat kan de tunnelvisie over de loonnorm doorbreken.

Wat na het multiculturalisme?

Tue, 16 Nov 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos stelt vast dat het multiculturalisme ten grave wordt gedragen. Hij formuleert drie aansluitende prioriteiten: selectieve immigratie met efficiënte handhaving, een brede strategie voor de bestrijding van sociale en economische achterstelling, en een herwaardering van de nationaliteit als bekroning van integratie. Dat laatste vergt een herontdekking van de identiteit.

Het grijze goud - Hoe de babyboomers van de ouderenzorg een succesverhaal kunnen maken.

Tue, 09 Nov 2010 12:00:00 +0100

Het debat over de vergrijzing loopt nu al enkele jaren, maar eigenlijk is er nog niet veel gebeurd. Het is nu echt vijf voor twaalf. Dit boek wil dan ook een aanzet zijn om een hervormingsproces op gang te brengen. Tegelijk willen we een nieuw kader aanreiken voor het debat. Al te vaak wordt het vergrijzingsverhaal louter in termen van kosten en lasten gebracht. Terwijl het ook een verhaal is van lusten en baten. Ouderenzorg is méér dan rusthuizen, thuiszorg en opvang voor dementerenden. In dit boek stellen we ook zeer concrete hervormingen voor wat de financiering betreft, de manier waarop het geld uitgegeven moet worden (dat zou de verantwoordelijkheid van de senioren en niet van de zorginstellingen moeten zijn), hoe we het personeelstekort kunnen oplossen, de manier waarop we onze wijken en huizen kunnen voorbereiden op een verouderende samenleving.

Het Grijze Goud – Hoe de babyboomers van ouderenzorg een succesverhaal kunnen maken: Memento

Mon, 08 Nov 2010 12:00:00 +0100

Het grijze goud: Hoe de babyboomers van de ouderenzorg een succesverhaal kunnen maken: Samenvatting

Mon, 08 Nov 2010 12:00:00 +0100

Onvermijdelijke bezuiniging kan ook nuttig zijn

Fri, 29 Oct 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos legt uit waarom besparen noodzakelijk en onvermijdelijk is in Europa en België. Maar de essentie is verstandig te besparen via structurele hervormingen die al te lang zijn uitgesteld. Besparen zal op korte termijn pijn doen maar moet daarna voor altijd goed doen.

De duurzaamheid van pensioensystemen in Europa?

Thu, 14 Oct 2010 12:00:00 +0100

Verschillende landen hebben hun pensioensysteem al hervormd. Maar zijn deze hervormingen voldoende om de demografische impact op te vangen? Of krimpen ze teveel de gulheid van het oude systeem in? Dit verslag van het Centrum van Analyse van Sociale Uitsluiting (London School of Economics) analyseert duurbaarheid van de pensioensystemen, rekening houdend met deze hervormingen. Het maakt enkele politieke beschouwingen en rechtvaardigt het verhogen van de pensioenleeftijd.

Een sociaal Europa vergt bezuinigingen

Fri, 01 Oct 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos reflecteert bij de Europese vakbondsbetoging tegen bezuinigingen. Laks begrotingsbeleid vóór de crisis, de gemiste kans van de Lissabon-strategie en het niet voorbereiden van de vergrijzing hebben de tol van de crisis heel zwaar gemaakt. Bezuinigen is geen optie: het is een plicht. Over modaliteiten kan en moet gepraat worden, maar ons sociaal model kan niet overleven zonder hervormingen en bezuinigingen.

Verval is het alternatief voor hervormen en besparen

Wed, 15 Sep 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos bekritiseert de vakbondsbetoging tegen pensioenhervormingen en bezuinigingen. Langer werken is onmisbaar om de enorme demografische verschuiving op te vangen, pensioenen betaalbaar en afdoend te houden en om de solidariteit tussen de generaties evenwichtig te maken. Halsstarrig verzet stelt het noodzakelijke uit tot het uiteindelijk onvermijdelijk en zeer pijnlijk wordt.

De crisis is onze collectieve erfenis

Thu, 09 Sep 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos legt uit hoe de begrotingskrater onze collectieve erfenis is: de combinatie van nalatigheid vóór de crisis en eigenbelang na de crisis. De moraal van het crisisverhaal is dat we de plicht hebben de economie in betere gezondheid door te geven aan de jongere generaties. Besparen om en door te verbeteren, is hét hoofdingrediënt in het recept van een geslaagde sanering.

Regionaliseer de besteding van werkloosheidsuitkeringen

Wed, 18 Aug 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos doet drie voorstellen om de regionale capaciteit voor meer werkkansen in België maximaal te ontplooien: bevoegdheid over controle en sanctie, invulling van passende arbeid en de besteding van de werkloosheidsuitkeringen. Daarmee overstijg je dogma’s over de duur van uitkeringen en realiseer je het beste van drie werelden.

Pensioenhervormingen: hoe en waarom

Mon, 26 Jul 2010 12:00:00 +0100

Een brandend actueel thema is de precaire financiële toestand van de Belgische pensioenkas. Om ons huidig repartitiestelsel te kunnen behouden, is een ingrijpende structurele hervorming onvermijdelijk. Dit rapport van het Franse Institut Montaigne geeft hiertoe alvast een eerste voorzet en draagt een aantal denkpistes aan.

Hervormen is de echte uitdaging van de vergrijzing

Wed, 07 Jul 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos ventileert frustratie naar aanleiding van het zoveelste jaarverslag van de Studiecommissie Vergrijzing. De voorbereiding van de vergrijzing is gewoon mislukt. De rekening klopt niet. Alleen daadkrachtige hervormingen en een doordachte groeistrategie kunnen ons redden. We hebben geen nood aan commissies die budgetten berekenen, maar aan commissies die hervormingen adviseren.

Er is geen alternatief voor besparen en hervormen

Mon, 21 Jun 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos legt uit waarom de internationale economische context het moeilijke Belgische plaatje nog verder compliceert. Groeivertraging in Europa en het risico van een dubbele dip nopen tot nuchterheid. De staat zit op zijn tandvlees. Besparen en hervormen zijn onvermijdelijk. Een stabiele en daadkrachtige regering is noodzakelijk.

Europa 2020 en België: de uitdagingen

Mon, 21 Jun 2010 12:00:00 +0100

Hoe maken we betere en duurzame groei na de crisis? Wat zijn de belangrijkste uitdagingen voor sociaal en economisch beleid? Welke keuzes dringen zich voor België op, na de federale verkiezingen van 13 juni? De Europese Commissie wil inspireren met de strategie “Europe2020”. Tijdens een studiedag organiseerd door het Itinera Institute en de Europese Commissie, debatteerden Vooraanstaande sprekers uit de politieke, economische en academische wereld over de hoofdthema’s van de Europese strategie en de toepassing daarvan op België.

Laat cumul en combinatie toe voor gepensioneerden

Tue, 15 Jun 2010 12:00:00 +0100

Als we werken willen aanmoedigen, dan moet men afstappen van de idee dat het pensioenrecht verbonden is met het stoppen van elke activiteit. We moeten ook aan de productiefste werknemers de mogelijkheid bieden langer en meer bij te dragen. Verplichtte inactiviteit heeft geen plaats meer op onze arbeidsmarkt. Men moet zonder grenzen arbeid en pensioen kunnen cumuleren één maal de 65 voorbij. Men kan ook de ontwikkeling van deeltijds werk en deeltijds pensioen aanmoedigen. Een progressieve uitstap uit de arbeidsmarkt moet worden verkozen boven de brutale uitsluiting die we vandaag kennen.

Laat senioren langer werken door demotie

Tue, 15 Jun 2010 12:00:00 +0100

Een obstakel voor de tewerkstelling van senioren is dat ze meer kosten dan de jongere werknemers. In de publieke sector kan het verschil dubbel zo groot zijn tussen begin en einde van de carrière. Landen die een lage progressiviteit van de lonen hanteren (zoals Zweden en Finland) worden gekenmerkt door hogere werkgelegenheidsgraden van de senioren. Men moet de senioren met andere woorden toelaten langer te werken via demotie – het tegenovergestelde van promotie.

Leg quota op voor gelijkgestelde periodes in de berekening van pensioenen

Tue, 15 Jun 2010 12:00:00 +0100

Om tot meer responsabilisering te komen, stellen we voor te werken met quota voor gelijkgestelde periodes, afhankelijk van de aard van inactiviteit. Bovendien is het mogelijk te variëren in gelijkstelling in plaats van een zwart-wit keuze tussen gelijkstelling of niet. Zo kan bijvoorbeeld voor loopbaanonderbreking een quotum van twee jaar volledig gelijkgesteld worden (via de individuele rekening in het notioneel systeem, zie infra). Twee bijkomende jaren kunnen minder dan volledig gelijkgesteld worden waarbij er dus een malus werkt in de pensioenberekening. Op deze manier kan de maatschappelijke houding tegenover verschillende vormen van inactiviteit vertaald worden. Voor periodes van inactiviteit waar geen enkel maatschappelijk belang wordt geacht (de befaamde wereldreisloopbaanonderbreking), kan dan een actuariële penalisatie verbonden worden (6 à 7% per jaar).

Zorg voor een fiscale neutraliteit tussen het inkomen uit arbeid en pensioen

Tue, 15 Jun 2010 12:00:00 +0100

Als men oudere werknemers er wil toe motiveren om langer aan het werk te blijven, dan moet men ervoor zorgen dat de pensioenen op dezelfde manier wordt belast als het inkomen uit arbeid. Momenteel is dit niet zo en genieten pensioenen van een voorkeursbehandeling in de inkomensbelasting. De besparing van 1,3 tot 1,9 miljard die ermee gerealiseerd kan worden, treft de lage pensioenen niet. Ze kan het optrekken van kleine pensioenen tot boven de armoedegrens met een kostprijs van 0,9 tot 1,7 miljard euro mogelijk maken.

Bevorder rente-uitkeringen en annuïteiten om de pensioenen veilig te stellen

Mon, 14 Jun 2010 12:00:00 +0100

Het grootste probleem bij de dominantie van de kapitaaluitkering (tegenover het alternatief van de rente-uitkering), is het risico dat het geld opraakt als de persoon lang leeft. Daarnaast is er ook nog het beursrisico, wat betekent dat financiële schommelingen het uitgekeerde kapitaal ernstig kunnen aantasten. Om vooral het risico op lang leven in te dekken dienen vooral uitgestelde annuïteiten gestimuleerd te worden. Adoptie kan sterk verbeterd worden door rente-uikering (bv. via annuïteiten) als standaardoptie te nemen (default) waarbij men bewust moet uitschrijven indien men toch een kapitaaluitkering wenst. Concreet kan een derde van het kapitaal uitgekeerd worden in kapitaal en de rest verplicht via annuïteiten.

Creëer een leeftijdsbewuste arbeidsmarkt

Mon, 14 Jun 2010 12:00:00 +0100

Pensioenbeleid impliceert ook een leeftijdsbewust arbeidsmarktbeleid. Een dergelijke “New Deal” voor leeftijd vergt beleidshervorming langs verschillende assen. Een andere ontslagwetgeving die meer mobiliteit en werkzekerheid stimuleert, andere loonbarema’s, die het effect van leeftijd of anciënniteit op de loonkosten verminderen, een doorgedreven aandacht voor diversiteit, inclusief leeftijdsdiversiteit, in personeelsbeleid, uitgesproken en efficiënte activering van werklozen, waaronder de oudere werklozen, het bevorderen van een levensloopbaan waarin mensen langer en anders kunnen werken. Het bevorderen van arbeid en het afbouwen van systemen die inactiviteit, in het bijzonder de vervroegde uittreding uit de arbeidsmarkt, stimuleren. Ontwerp een kader waarin werkgevers en werknemers samen de verantwoordelijkheid opnemen voor een trainingcultuur van permanente vorming. Laat de werknemer mee investeren in zijn eigen opleiding en vorming. Voer een systeem in van tijdsparen met een individuele en meeneembare spaarrekening, zodat de werknemer zijn recht op andere of minder activiteit verwerft op basis van eigen activiteit.

Individualiseer de pensioenrechten

Mon, 14 Jun 2010 12:00:00 +0100

Het systeem van de afgeleide rechten stoelt op het inmiddels achterhaalde «kostwinner» samenlevingsmodel waar enkel de man uit werken ging. Gelet op de maatschappelijke veranderingen inzake koppels en leven in gemeenschap is dit systeem voorbijgestreefd en moet het worden herzien. De individualisering van de pensioenrechten mag echter niet radicaal of zonder bijhorende maatregelen gebeuren.

Schakel over naar een systeem van notionele rekeningen om de pensioenen veilig te stellen

Mon, 14 Jun 2010 12:00:00 +0100

Een systeem van notionele rekeningen is gebaseerd op een virtueel kapitaal dat evenredig is met de bijdrage van elkeen. Het systeem van notionele rekeningen maakt het mogelijk om een « notioneel » kapitaal op de pensioenleeftijd te berekenen door alle bijdragen van de aangeslotene te boeken, geïndexeerd volgens de algemene stijging van de lonen. Vervolgens wordt dit « notioneel » kapitaal omgezet in een lijfrente aan een rentevoet die rekening houdt met de effectieve pensioenleeftijd en met de levensverwachting op dat moment. Dit systeem heeft een dubbel voordeel : enerzijds ontmoedigt het vervroegd met pensioen gaan ; anderzijds worden de uitkeringen gekoppeld aan de levensduur. Dit systeem vangt dus zowel het risico van een lang leven op, als het risico op een vervroegde uittrede. Tenslotte wordt het overlevingspensioen jaarlijks geïndexeerd in functie van de prijzen en de lonen van de actieve bevolking. Het faciliteert de graduele uitrede uit de arbeidsmarkt en brengt transparantie over het gedeelte dat stoelt op bijdragen (verzekeringslogica) en het niet-bijdrage gedeelte (bijstandslogica). Een andere mogelijkheid is om het bijdrage-gedeelte van de pensioenen (verzekering) apart te houden van het niet-bijdrage gedeelte (bijstand). De financiering van het niet-bijdrage gedeelte kan, vermits deze rechten los staan van het loonniveau, vanuit andere belastingen dan die op het loon worden gefinancierd

Veralgemeen het aanvullend pensioen

Mon, 14 Jun 2010 12:00:00 +0100

Dit is een onvermijdelijke maatregel. Waarom ? Om de « demografische knik » op te vangen, hadden er met een deel van de bijdragen van de babyboom-generatie reserves moeten worden aangelegd om hun nu nakende pensioen te kunnen bekostigen. We hebben dit niet gedaan en nu is het voor een stuk te laat. We hebben dus nood aan een aanvullend pensioen dat toegankelijk is voor iedereen. Het sociaal overleg moet in de richting van een veralgemening gaan met verplichte deelname aan de tweede pijler. De plafonnering van de legale pensioenen heeft betrekking op een groot aantal werknemers die voorlopig geen prikkels hebben om meer te werken en bij te dragen aan hun pensioen. Het sociaal overleg moet ook toelaten inkomensstijgingen uit te stellen in de vorm van een aanvullend pensioen.

Besparen door hervormen in overheid en gezondheidszorg

Mon, 07 Jun 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos steunt de besparingsdoelstellingen maar onderstreept dat zij gepaard moeten gaan met verstandige en structurele hervormingen. Lineaire kostenreductie is een gemakkelijkheidsoplossing die de doelstelling van een betere overheid en een efficiëntere gezondheidszorg niet zal bereiken. Structurele hervormingen kunnen van de crisis een grote opportuniteit maken.

De Belgische eerste pensioenpijler

Thu, 27 May 2010 12:00:00 +0100

In januari 2008 bedroeg het gemiddelde pensioen 1155 €. Dit bedrag kon natuurlijk schommelen, afhankelijk van het pensioenregime, de pensioensleeftijd, de loopbaan…Volstaat dit bedrag om de koopkracht van senioren te behouden, en hen van armoede te behoeden? Wat is de rol van de 2e en 3e pijlers? Dit rapport van het Federaal Plan Bureau analyseert het systeem van de eerste pijler en zijn efficiëntie om te beantwoorden aan sociale objectieven. Het biedt ons ook de nodige tools aan voor het debat rond pensioenen en de financiering van de vergrijzing.

De cijfers van het realisme over begroting en vergrijzing

Fri, 21 May 2010 12:00:00 +0100

Marc De Vos legt uit hoe België voor een ongeziene budgettaire uitdaging staat, met zware besparingen op korte termijn en noodzakelijke overschotten op middellange termijn. Tegelijkertijd zijn structurele hervormingen in de sociale zekerheid onafwendbaar en moet het economisch potentieel verbeteren, met een staatshervorming er bovenop. De volgende legislatuur is er één van bloed, zweet en tranen.

Een ABS-systeem voor ons pensioenstelsel